การทอผ้าขิดยกดอก

 

              ผ้าย้อมครามถือเป็นภูมิปัญญาที่อยู่คู่กับชาวสกลนครมาเนินนาน มีความเป็นเอกลักษณ์ ซึ่งชาวสกลนครทอผ้าด้วยมือไว้ใช้เองและเป็นเอกลักษณ์ของชาวสกลนครทางศูนย์อินแปงได้มีการพัฒนาสินค้าและผลิตภัณฑ์จากผ้าครามในหลายรูปแบบซึ่ง ผ้าขิดยกดอกเป็นการทอผ้าครามที่เป็นภูมิปัญญาของชาวบ้านซึ่งได้มีการออกแบบลวดลายของผ้าครามให้มีความสวยงามและได้ใช้ อ่านต่อ

ตะกร้าหวายลายขิต

 

            กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรบ้านหนองหญ้าปล้อง ตั้งอยู่ที่ บ้านเลขที่ ๙๗ หมู่ ๗ ตำบลพังโคน อำเภอ  พังโคน จังหวัดสกลนคร โดยมี นางสุนทร แสงลุน เป็นประธานกลุ่มและมีสมาชิก ๓๐ คน ได้มีการสืบทอด  ภูมิปัญญาด้านการจักสาน และยังฝึกสอนให้แก่เยาวชนในท้องถิ่นและผู้สนใจทั่วไป พร้อมทั้งมีการออกแบบผลิตภัณฑ์เครื่องจักสานประเภทต่างๆ เพื่อประโยชน์ในการใช้สอย อ่านต่อ

ภูมิปัญญาท้องถิ่น นางสายสุณี ไชยหงษา “ผ้าย้อมสีธรรมชาติจากมูลควาย”

 

          นางสายสุณี ไชยหงษา ประธานกลุ่มผ้าย้อมสีธรรมชาติจากมูลควาย ซึ่งเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นได้ให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ว่า บ้านนาเชือก ตำบลแร่ อำเภอพังโคน เป็นหมู่บ้านที่ห่างจากตัวอำเภอพังโคนประมาณ ๒๔ กิโลเมตร โดยทำเลที่ตั้งของหมู่บ้านติดกับลำน้ำอูน อ่านต่อ

ภูมิปัญญาท้องถิ่นการผลิตผ้าย้อมคราม อำเภอกุดบาก

ชาวบ้านในตำบลกุดแฮดและนาม่อง การรู้จัก ประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ในการแปรรูปผลผลิตเพื่อ ชะลอการนาเข้าตลาด เพื่อแก้ปัญหาด้าน การบริโภคอย่างปลอดภัย ประหยัดและเป็นธรรมอันเป็นกระบวนการให้ชุมชนท้องถิ่นสามารถ พึ่งตนเองทาง เศรษฐกิจได้ ตลอดทั้งการผลิต อ่านต่อ

 

การทอผ้าย้อมสีจากเปลือกไม้

 

ผ้าทอเป็นสื่อสัญลักษณ์ของคนในแต่ละชุมชนแสดงถึงเชื้อชาติเผ่าพันธุ์และความแตกต่างทางวัฒนธรรมผ้าทอยังคงเป็นปัจจัยสำคัญในการดารงชีวิตของมนุษย์ตั้งแต่แก่จนถึงตายและมีบทบาทสำคัญทั้งในแง่เศรษฐกิจสังคมและวัฒนธรรมการทอผ้าเริ่มจากการสานมนุษย์เริ่มสานต้นหญ้าอ่อนเพื่อใช้ใส่วัสดุสิ่งของ อ่านต่อ

การทำผ้ามัดย้อมสีธรรมชาติ

 

องค์ความรู้เกี่ยวกับศิลปะการนำผ้ามาย้อมด้วยสีที่ได้จากธรรมชาติ ไม่ใช่สิ่งแปลก หรือพึ่งจะค้นพบนวัตกรรมใหม่แต่อย่างใด แต่ความรู้ภูมิปัญญาดังกล่าวได้ถูกค้นพบ ปฏิบัติและถ่ายทอดมาจากรุ่นสู่รุ่น ตั้งแต่สมัยพุทธกาล ดังจะเห็นได้ว่า พระพุทธเจ้าพร้อมสาวกทั้งหลายก็ใช้ผ้าบังสุกุลสีขาว อ่านต่อ

ภูมิปัญญา “เครื่องจักรสานไม้ไผ่” ลุงสมพงษ์ กล่อมใจ

          งานจักสานไม้ไผ่ เป็นงานศิลปหัตถกรรม ที่สะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาของชาวบ้านได้หลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็นความชาญฉลาดในการเลือกสรรวัตถุดิบ ที่จะนำมาใช้ทำผลิตภัณฑ์จากไม้ไผ่ ซึ่งชาวบ้านจะมีความรู้เกี่ยวกับคุณสมบัติของวัตถุดิบแต่ละชนิดเป็นอย่างดี ตลอดจนการนำมาดัดแปลงแปรสามารถนำมาใช้สอยได้ สิ่งเหล่านี้เป็นภูมิปัญญาพื้นบ้าน ที่ชาวบ้านเรียนรู้สืบต่อกันมตั้งแต่บรรพบุรุษ จนทำให้เครื่องจักสานแต่ละชนิดมีรูปแบบ และประโยชน์ใช้สอยที่สมบูรณ์ลงตัวเครื่องจักสาน อ่านต่อ

 

“ข้าวฮางงอก” ภูมิปัญญาเพื่อสุขภาพ ชุมชนบ้านนาเลา ตำบลบึงทวาย อำเภอเต่างอย

 

ย้อนกลับไปในสมัยก่อนวิถีชีวิตการกิน การอยู่ ของชาวบ้านนาเลา ตำบลบึงทวาย อำเภอเต่างอย จังหวัดสกลนคร ประกอบอาชีพเกษตรกรรม เป็นหลัก ชาวนาเพาะปลูกข้าวหาเลี้ยงครอบครัว และเหลือบริโภคทุกปี เป็นเรื่องน่าเสียดายหากจะทิ้งผลผลิตเหล่านั้น ชาวบ้านจึงนำข้าวสารมาแปรรูปเพื่อจะเก็บรักษาข้าวให้มีอายุการบริโภคยืนยาวขึ้น อ่านต่อ

ลูกประคบสมุนไพร อำเภอเต่างอย

 

ลูกประคบสมุนไพรเป็นภูมิปัญญาที่สืบทอดกันมายาวนาน คนสมัยก่อนจะนำพืชสมุนไพรที่หาได้ง่ายในท้องถิ่นมาบดหรือหั่นให้เป็นชิ้นรวมกันแล้วมัดใส่ในผ้าขาวจากนั้นนำไปนึ่งให้อุ่น เมื่อนำมาประคบตามร่างกายจะช่วยบรรเทาอาการเจ็บปวดตามร่างกายได้ เป็นการแสดงออกถึงวิถีชีวิตที่เรียบง่ายและใช้ได้จริงอย่างเห็นผลที่ถ่ายทอดความรู้จากรุ่นสู่รุ่น อ่านต่อ

การทอผ้าย้อมคราม

 

           การทอผ้าย้อมครามคือการทอผ้าด้วยมือย้อมสีครามธรรมชาติมีสีฟ้าเป็นเอกลักษณ์ที่รู้จักกันมานานผ่านขั้นตอนกรรมวิธีหลากหลายการผลิตรายละเอียดการย้อมครามหรือน้ำเงินเข้มมักจะย้อมครามที่เส้นฝ้ายก่อนจะนำไปทอด้วยมือให้เป็นผืน บ้างหมัดหมี่เป็นลวดลายก่อนแล้วจึงนำไปย้อมและทอมือด้วยกี่พื้นบ้านและมีการผสมเทคนิคใหม่ๆวิธีการทอต่างๆ อ่านต่อ

งานจักสานหรือเครื่องจักสาน

 

งานจักสานหรือเครื่องจักสาน

        จะมีอยู่น้อย แต่ก็ยังคงมีอยู่ทั่วไป ทุกภาคในประเทศนอกเหนือจากประโยชน์ใช้สอยแล้ว งานจักสานยังสะท้อน วัฒนธรรม สะท้อนความคิดสร้างสรรค์ และภูมิปัญญาของชาวบ้านได้อีกด้วย ในขณะที่สภาพสังคม เศรษฐกิจปัจจุบันที่เปลี่ยนไปจากเดิม การไปมาหาสู่กันระหว่างเมืองกับชนบทติดต่อกันได้สะดวก อ่านต่อ

การจักสาน

 

ภูมิปัญญาท้องถิ่น

๑. ชื่อภูมิปัญญาท้องถิ่น การจักสาน

๒. ที่ตั้ง เลขที่ ๔๒ หมู่ ๒ ตำบลโพธิไพศาล อำเภอกุสุมาลย์ จังหวัดสกลนคร

๓. ชื่อภูมิปัญญาท้องถิ่น นายเพียร ฮาดทักษ์วงศ์

๔. สถานที่ติดต่อ ๔๒ หมู่ ๒ ตำบลโพธิไพศาล อำเภอกุสุมาลย์ จังหวัดสกลนคร

๕. ประเภทภูมิปัญญาท้องถิ่น หัตถกรรม

๖. เนื้อหาสาระในแหล่งเรียนรู้ การสานงานฝีมือประเภทต่างๆ

๗. ความรู้ที่สามารถเรียนได้จากแหล่งเรียนรู้แห่งนี้ อ่านต่อ

ผ้าคราม

 

สกลนครเมืองที่โดดเด่นขึ้นชื่อในเรื่องผ้าคราม เนื่องด้วยภูมิศาสตร์เหมาะแก่การเจริญเติบโตของต้นคราม รวมถึงอุณหภูมิยังช่วยเสริมการแช่ใยครามและหมักน้ำย้อม ทำให้น้ำครามมีคุณภาพดีเยี่ยม ผ้าครามจึงเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ตกทอดกันมารุ่นต่อรุ่น ครามสกล จึงถือเป็นสินค้าทางวัฒนธรรมที่มีคุณค่า ภายในตัวเมืองสกลนครมีร้านขายผ้าครามจำหน่ายหลายร้าน อ่านต่อ

การทอผ้าขาวม้า

 

การทอผ้านับเป็นหัตถกรรมอย่างหนึ่งที่ทำสืบต่อกันมาเป็นเวลานาน โดยเฉพาะผู้หญิง ซึ่งต้องมีหน้าที่ในงานบ้านเลี้ยงลูก ทำงานทอผ้า เพื่อใช้ในการนุ่งห่มของคนในครอบครัว หลังจากเวลาว่างจากการทำไร่ทำนา การสืบทอด การถ่ายทอดในสมัยโบราณเป็นการลงมือปฏิบัติจนให้เกิดความชำนาญ เป็นถ่ายทอดจากแม่สู่ลูก หรือเครือญาติใกล้ชิด อ่านต่อ

การเกษตรแบบผสมผสาน จ่าสิบตรีอุทิศ ทวีแก้ว หมู่ 5 บ้านหนองยาง ตำบลพังขว้าง อำเภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร

 

            สวนเพชรทวี มีเนื้อที่ทั้งหมด 5 ไร่ ทำการเกษตรแบบผสมผสาน เป็นวิทยากรให้ความรู้ในการเกษตรการขยายพันธุ์พืชการการเกษตรแบบผสมผสาน และการส่งเสริมการปลูกมะนาวในกระถางในพื้นที่ที่มีอย่างจำกัด มีความตั้งใจในการน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและเกษตรทฤษฏีใหม่มากเป็นผู้ทำการเกษตรแบบธรรมชาติ โดยเพาะปลูกพืชผักตามฤดูกาล และมีเจตนารมณ์อยากสร้างที่พักอาศัยและเป็นแหล่งเรียนรู้ให้กับประชาชนที่สนใจ อ่านต่อ

ข้าวฮางสกลทวาปี

 

ข้าวฮางหอมสกลทวาปี คือข้าวหอมมะลิ 105 ที่ผ่านกรรมวิธีนึ่งก่อนนำไปสีเป็นข้าวสาร คือข้าวฮางหอมทองสกลทวาปีสามารถรักษาคุณค่าทางโภชนาการและคุณภาพของข้าว ให้อยู่ได้มากกว่าขั้นตอนการสีข้าวโดยทั่วไป ข้าวฮางหอมทองสกลทวาปี เป็นสินค้าหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ที่ขึ้นชื่อของตำบลปลาโหลอำเภอวาริชภูมิ มีจุดเด่นคือเมล็ดข้าวไม่แตกหักจมูกข้าวไม่หลุด มีรำข้าวและเส้นใยอาหารยังอยู่ครบ เมื่อกะเทาะเปลือกออกคุณค่าทางอาหารจึงไม่สูญเสียไป อ่านต่อ

กระติบข้าวจากต้นคล้า

 

พืชธรรมชาติหลากชนิดที่ขึ้นอยู่กระจัดกระจายไปตามพื้นที่ป่าทั่วประเทศ นำมาซึ่งประโยชน์ใช้สอยได้ใน ทุกส่วน ทั้งหน่อ ราก ลำต้นและใบ ก่อให้เกิดความผูกพันกับวิถีการดำรงชีวิตของผู้คนมาตั้งแต่อดีตกระทั่งปัจจุบัน จากการเรียนรู้คุณสมบัติจากพืชใกล้ตัว สนองประโยชน์ต่อชีวิตประจำวัน บ้างใช้สร้างบ้านเรือนเพื่ออยู่อาศัย บ้างผลิตเป็นภาชนะเครื่องใช้ไม้สอยในครัวเรือน บ้างนำมาทำเป็นเครื่องดนตรีนานาชนิด อ่านต่อ

...ตะกร้าสานจากเส้นพลาสติก...

 

         ตะกร้าสานพลาสติก จากอดีตถึงปัจจุบันชาวบ้านได้นำภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการจักสานวัสดุไม้ไผ่ หวาย ใบจาก ใบตอง ที่หาได้จากธรรมชาติให้เป็นเครื่องมือเครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น กระติบข้าว หวดนึ่งข้าว ตะกร้า กระบุง ที่ได้สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน อาศัยทักษะฝีมือด้านการจักสานของชุมชนในยุคโบราณนำมาประยุกต์ โดยใช้เส้นพลาสติกแทนวัสดุจากธรรมชาติ อ่านต่อ

"การย้อมผ้าครามด้วยสีธรรมชาติ "

 

การย้อมผ้าครามด้วยสีธรรมชาติ ปัจจุบัน นางทุม โคตะมา ภูมิปัญญาท้องถิ่น ได้เป็นผู้ที่ให้ความสนใจในการทอผ้าครามมาก ไม่ว่าจะเป็นการทอผ้าย้อมคราม และผ้าจากสีธรรมชาติ จากเปลือกไม้ ซึ่งเป็นภูมิปัญญาในชุมชน แสดงถึงเชื้อชาติ เผ่าพันธุ์ และความแตกต่างทางวัฒนธรรม ได้มีการรวมกลุ่มกันผ้าทอยังคงเป็นปัจจัยสำคัญในการดำรงชีวิตของมนุษย์ อ่านต่อ

การย้อมผ้าคราม

 

        การย้อมผ้าครามด้วยสีธรรมชาติ ปัจจุบัน นางทุม โคตะมา ภูมิปัญญาท้องถิ่น ได้เป็นผู้ที่ให้ความสนใจในการทอผ้าครามมาก ไม่ว่าจะเป็นการทอผ้าย้อมคราม และผ้าจากสีธรรมชาติ จากเปลือกไม้ ซึ่งเป็นภูมิปัญญาในชุมชน แสดงถึงเชื้อชาติ เผ่าพันธุ์ และความแตกต่างทางวัฒนธรรม ได้มีการรวมกลุ่มกันผ้าทอยังคงเป็นปัจจัยสำคัญในการดำรงชีวิตของมนุษย์ อ่านต่อ